اگر می‌خواهید یک وسیله یا مدار را از طریق موبایل روشن و خاموش کنید، برای آن زمان‌بندی بسازید یا مثلاً با یک فرمان لحظه‌ای دربازکن را فعال کنید، هوشمندساز تک کانال پک یکی از راهکارهای ساده برای انجام این کار است.

این محصول در اصل یک رله هوشمند Wi-Fi تک‌کانال است که از طریق اپلیکیشن SmartPEK قابل کنترل بوده و بسته به نوع سیم‌بندی و ظرفیت بار می‌تواند برای روشنایی، فرمان دربازکن، فن، تجهیزات اتوماسیون و حتی فرمان کنتاکتور پمپ استفاده شود.

هوشمندساز تک کانال پک چیست؟

این دستگاه یک Relay Switch هوشمند است که بین سیستم کنترل و مصرف‌کننده قرار می‌گیرد. فرمان روشن یا خاموش شدن رله از طریق Wi-Fi و نرم‌افزار ارسال می‌شود.

برخلاف یک کلید مکانیکی معمولی، می‌توانید بدون حضور در محل وضعیت خروجی را تغییر دهید یا عملکرد آن را براساس زمان برنامه‌ریزی کنید.

برند این محصول PEK یا پک است و برای مدیریت آن از اپلیکیشن و رابط نرم‌افزاری SmartPEK استفاده می‌شود.

تک کانال یعنی چه؟

Single Channel یعنی دستگاه یک خروجی مستقل برای کنترل دارد.

بنابراین اگر بخواهید یک چراغ را کنترل کنید، یک کانال کافی است؛ اما اگر سه مصرف‌کننده را بخواهید کاملاً مستقل روشن و خاموش کنید، به سه کانال مستقل نیاز دارید.

کنترل دستگاه از طریق Wi-Fi چگونه انجام می‌شود؟

هوشمندساز تک کانال دارای Wi-Fi داخلی است و می‌توان آن را از طریق نرم‌افزار مربوط کنترل کرد.

دو روش اصلی برای استفاده وجود دارد:

کنترل محلی

در حالت Local می‌توان به Wi-Fi داخلی هوشمندساز متصل شد و در محدوده ارتباط بی‌سیم دستگاه را کنترل کرد. این حالت برای کنترل محلی الزاماً به اینترنت نیاز ندارد.

کنترل از راه دور از طریق اینترنت

با معرفی هوشمندساز به مودم، دستگاه به شبکه متصل می‌شود و در صورت برقرار بودن سرویس ارتباطی می‌توانید از اینترنت موبایل یا یک شبکه دیگر فرمان روشن و خاموش ارسال کنید.

NO و NC در هوشمندساز تک کانال یعنی چه؟

در این مدل خروجی‌های رله NO و NC در اختیار کاربر قرار می‌گیرند و می‌توان براساس منطق موردنیاز مدار از حالت مناسب استفاده کرد.

خروجی NO

Normally Open یعنی مسیر در حالت عادی باز است. با فعال شدن Relay، Contact بسته شده و مدار برقرار می‌شود.

خروجی NC

Normally Closed یعنی مسیر در حالت عادی برقرار است و با فعال شدن Relay قطع می‌شود.

وجود NO و NC باعث می‌شود این دستگاه در پروژه‌های کنترلی انعطاف بیشتری نسبت به یک پریز هوشمند ساده داشته باشد.

حالت لحظه‌ای و دائم چه کاربردی دارند؟

یکی از قابلیت‌های مهم هوشمندساز PEK امکان انتخاب نوع عملکرد خروجی است.

حالت دائم

در این حالت با فرمان ON، رله روشن می‌ماند تا فرمان OFF ارسال شود. این حالت برای روشنایی یا مصرف‌کننده‌هایی که باید مدت مشخصی روشن بمانند کاربرد دارد.

حالت لحظه‌ای

در حالت Momentary، خروجی برای مدت کوتاهی فعال و سپس آزاد می‌شود. این روش برای تجهیزاتی مانند:

• دربازکن
• فرمان شستی
• ورودی Trigger بعضی کنترلرها
• Reset یا Start تجهیزات سازگار

کاربرد بیشتری دارد.

چه تایمرهایی می‌توان تعریف کرد؟

در خانواده این محصول چند نوع Timer و Scheduling ارائه شده است.

• شمارش معکوس
• برنامه روزانه
• برنامه هفتگی
• زمان‌بندی سیکلی

برای مثال می‌توانید روشنایی حیاط را هر روز در ساعت مشخصی روشن کنید یا یک خروجی را پس از مدت تعیین‌شده خاموش کنید.

آیا می‌توان پمپ آب را مستقیماً به هوشمندساز وصل کرد؟

پاسخ به توان و نوع موتور پمپ بستگی دارد.

در برخی مشخصات این مدل، Rating رله تا 10 آمپر ذکر شده است؛ اما عدد درج‌شده روی Relay را نباید برای همه انواع Load یکسان تفسیر کرد.

موتورها و پمپ‌ها در زمان Start می‌توانند جریانی چند برابر جریان نامی دریافت کنند. این Inrush Current باعث ایجاد فشار بیشتر روی Contactهای رله می‌شود.

برای پمپ‌های پرمصرف چه کنیم؟

روش حرفه‌ای‌تر این است که هوشمندساز جریان اصلی موتور را مستقیماً قطع و وصل نکند و فقط Coil یک کنتاکتور مناسب را فرمان دهد:

در این حالت کنتاکتور متناسب با جریان موتور انتخاب می‌شود و Relay هوشمند فقط وظیفه ارسال فرمان را برعهده دارد.

آیا رله 10 آمپر یعنی می‌توان 2200 وات وصل کرد؟

از رابطه ساده:

در 220 ولت و 10 آمپر عدد نظری 2200 وات به دست می‌آید؛ اما این محاسبه به‌تنهایی برای انتخاب Load کافی نیست.

ظرفیت واقعی Switching به نوع بار بستگی دارد:

بنابراین توان بار باید براساس Rating واقعی Contact برای همان نوع Load انتخاب شود.

آیا برای برق سه‌فاز قابل استفاده است؟

نباید یک رله هوشمند تک‌کانال کوچک را مستقیماً برای قطع و وصل بار سه‌فاز در نظر گرفت.

اگر هدف کنترل یک موتور سه‌فاز یا بار صنعتی است، می‌توان در طراحی مناسب از خروجی هوشمندساز برای فرمان دادن به کنتاکتور استفاده کرد و بخش Power توسط تجهیزات متناسب با همان مدار کنترل شود.

بعد از قطع و وصل برق چه اتفاقی می‌افتد؟

برای بارهای حساس، وضعیت خروجی بعد از Power Failure اهمیت زیادی دارد. در تنظیمات این خانواده امکان تعریف رفتار و وضعیت خروجی وجود دارد.

مثلاً برای تجهیزاتی مانند پمپ، هیتر یا دربازکن باید بررسی کنید که بعد از برگشت برق، Relay:

• خاموش بماند،
• به وضعیت قبلی برگردد،
• یا طبق تنظیم تعریف‌شده عمل کند.

این تنظیم را قبل از استفاده روی تجهیزات حساس بررسی کنید.

آیا چند نفر می‌توانند دستگاه را کنترل کنند؟

بله، قابلیت مدیریت دستگاه توسط چند کاربر برای این خانواده ذکر شده است و می‌توان دسترسی اعضای مختلف را از طریق نرم‌افزار مدیریت کرد.

این ویژگی برای خانه، دفتر، باغ یا پروژه‌ای که چند نفر نیاز به کنترل یک خروجی دارند کاربردی است.

تفاوت هوشمندساز تک کانال با پریز هوشمند

اگر محصول Plug & Play مدنظر شماست، می‌توانید مقاله پریز کنترل از راه دور چیست؟ را نیز مطالعه کنید.

هوشمندساز تک کانال برای چه کاربردهایی مناسب است؟

• کنترل روشنایی
• فرمان دربازکن
• روشن و خاموش کردن تجهیزات سازگار
• فرمان کنتاکتور پمپ و موتور
• کنترل فن سبک در محدوده مجاز
• تجهیزات آکواریوم با رعایت اصول ایمنی
• اتوماسیون ساده باغ و ویلا
• ارسال فرمان لحظه‌ای به ورودی کنترلی تجهیزات

برای چه کاربردهایی باید احتیاط بیشتری کرد؟

کنترل اینترنتی نباید تنها لایه ایمنی یک سیستم خطرناک باشد.

برای تجهیزاتی مانند:

• هیتر و المنت
• پمپ پرقدرت
• موتور صنعتی
• تجهیزات سه‌فاز
• سیستم‌های ایمنی و حفاظتی
• دستگاه‌هایی که روشن‌شدن ناخواسته آن‌ها خطر ایجاد می‌کند

باید مدار حفاظتی مستقل طراحی شود.

مثلاً Heater همچنان به Thermostat و حفاظت Over-Temperature نیاز دارد و پمپ ممکن است به Float Switch یا Dry-Run Protection نیاز داشته باشد.

آیا برای کار کردن دستگاه همیشه اینترنت لازم است؟

برای کنترل از خارج محل از طریق اینترنت، طبیعتاً ارتباط اینترنتی دستگاه و گوشی لازم است.

اما Wi-Fi داخلی محصول امکان کنترل Local را نیز فراهم می‌کند و در حالت ارتباط مستقیم، الزاماً به اینترنت یا IP ثابت نیاز نیست.

نکات مهم قبل از نصب

1. مدل و Revision دقیق محصول را با نقشه همراه آن بررسی کنید.
2. ولتاژ تغذیه دستگاه را با منبع خود تطبیق دهید.
3. نوع و جریان Load را مشخص کنید.
4. برای Motor Load فقط به عدد 10A اکتفا نکنید.
5. برای بارهای بزرگ از Contactor مناسب استفاده کنید.
6. وضعیت Relay پس از برگشت برق را تنظیم کنید.
7. قبل از استفاده روی بار حساس، چند بار عملکرد Local، اینترنتی و Timer را آزمایش کنید.

مزایا و محدودیت‌های هوشمندساز تک کانال پک

سؤالات متداول

آیا هوشمندساز تک کانال بدون اینترنت کار می‌کند؟

برای کنترل از راه دور اینترنتی به اتصال شبکه نیاز دارید، اما در این خانواده Wi-Fi داخلی نیز وجود دارد و امکان کنترل Local بدون نیاز به اینترنت برای دستگاه در نظر گرفته شده است.

آیا می‌توان پمپ آب را مستقیم به رله هوشمند وصل کرد؟

فقط در صورتی که مشخصات الکتریکی پمپ، جریان راه‌اندازی و Rating واقعی Relay اجازه دهد. برای پمپ‌ها و موتورهای پرقدرت روش مطمئن‌تر استفاده از خروجی هوشمندساز برای فرمان دادن به Contactor مناسب است.

NO و NC چه تفاوتی دارند؟

NO در حالت عادی باز است و با فعال شدن Relay وصل می‌شود؛ NC در حالت عادی بسته است و با فعال شدن Relay باز می‌شود. انتخاب آن‌ها به منطق موردنیاز پروژه بستگی دارد.

جمع‌بندی

هوشمندساز تک کانال پک یک رله Wi-Fi قابل‌برنامه‌ریزی برای کنترل یک خروجی است که امکاناتی مانند کنترل Local و اینترنتی، NO/NC، حالت لحظه‌ای و دائم، Timer و مدیریت از طریق SmartPEK را ارائه می‌دهد.

بزرگ‌ترین مزیت آن انعطاف بیشتر نسبت به یک پریز هوشمند معمولی است؛ چون می‌توان از Relay برای روشنایی، دربازکن، ورودی کنترلی تجهیزات و فرمان Contactor استفاده کرد.

در مقابل، عبارت «هر وسیله‌ای را هوشمند می‌کند» نباید باعث شود محدودیت الکتریکی Relay نادیده گرفته شود. برای Pump، Motor، Heater و بارهای پرقدرت، جریان راه‌اندازی و تجهیزات حفاظتی باید جداگانه بررسی شوند.

اگر این محدودیت‌ها رعایت شوند، یک Smart Relay تک‌کانال می‌تواند راه ساده و کم‌حجمی برای اضافه‌کردن کنترل از راه دور و زمان‌بندی به بسیاری از پروژه‌های برق و اتوماسیون باشد.